Перевод с якутского
холун
аат тыл, туохтуур
Нууччалыы подпруга
English surcingle
Ис хоһооно · 8
1 аат тыл #
Нууччалыы подпруга
English surcingle (senses 1 and 2)
холуна төлөрүйбүт подпруга у лошади ослаблаsurcingle came loose
2 туохтуур #
Улаханнык ыр, дьүдьэй
Нууччалыы Худеть, тощать. Оҕомүк, намчы уонна туох да көмүскэлэ-хаххата суох Аанчык баай ыар үлэтигэр тосту холлор, дьүдьэйэр
Тойон ыҥырыалаах сайын от өҥ буолааччы, оччоҕо сүөһү кыһын холлубат.
Л. ГабышевКыайан уойбакка арҕахха киирбэтэх эһэлэр дьүдьэйэн, ыран, холлон сорохторо кыһын тоҥон өлөллөр. ПАК. Хаарга аһаабыт сылгы тулуурдаах буолан холлон биэрбэт АНП ССХТ Сытый-ымый, дьүдьэй (аһы этэргэ). Θ Портиться, протухать (о продуктах). Баар хаалбат, мал холлубат (өс xoh.). Чэй өр туран амтана холлубут
3 туохтуур #
Улам мөлтөөн, күһаҕан буол (күн-дьыл туһунан)
Нууччалыы Постепенно ухудшаться, портиться (о погоде)
Халлааммыт кэнникинэн быһыыта-таһаата холлон барда, субу-субу ардыыр, тыалырар СТБКТ
4 туохтуур #
Санааҥ түһэн кыыһыр, кыйахан (туохтан эрэ табыллыбакка, хараастан)
Нууччалыы Расстраиваться, раздражаться
Микиитэ уол төрөөбүт дьонуттан аан маҥнай арахсыбыт абата дьэ киирдэ, санаата түстэ, холунна Амма Аччыгыйа
5 туохтуур #
харыс т. Кыайан кыатаммат буолан таҥаскар тахсан киир
Нууччалыы Испражняться, ходить под себя (напр., о больном, парализованном человеке)
Ыстааныҥ кэннэ хап-хара. Кутталгар холлон кэбиспиккин! И. Гоголев Оҕонньор наһаа буорайан таҥаһыгар холлор буолбут СТБКТ
6 этии #
Нууччалыы Перемениться в лице, помрачнеть, потемнеть лицом, нахмуриться (напр., от плохого настроения, гнева и т. п.). [Микиитэ] Кыайан саҥарбата
Этиилэр
Киҥэ (киҥэ-наара) холлор көр киҥ I
Ойоҕо Боккуойа этэрбэс тигэ олорон иннэтинэн сөмүйэтин дьөлө анньан, бэйэтэ даҕаны онтукатын оборо-оборо, киҥэ-наара холлон олороохтуур. Амма Аччыгыйа Балыга суоҕуттан, аччыгыттан, сылайбыта бэрдиттэн киҥэ холлон сылдьар буолан, Микииппэр ньирэй тириитэ тортойбут сон дуомнаах уол эрэйдээҕи аһынарын оннугар мөҕөр. Н. Якутскай
Киһи баара холлуо дуо көр киһи I
Сэгэрим, киһи баара холлуо дуо, ону-маны билбэтэҕин-көрбөтөҕүн билэн-көрөн эрдэҕэ ити дии.
Күндэ
Санаата холлор көр санаа II
Бу Мэхээлэ оҕонньор булчут дьон түүлээхтэрин биһиэхэ аҕалан биэрэллэриттэн санаата холлон этэр ини.
КүндэСирэйин быһыыта (сирэйэ) холлор кэпс. – туохтан эрэ самнан, санаата түһэн, сирэйэ-хараҕа саппаҕырар, арбы-сарбы буолар Тапталлаахтык, эрэллээхтик көрөн мылаҥнаһа олорбут оҕолорун сирэйдэрэ холлон, харахтара өһөн бардылар. Амма Аччыгыйа
Өссө холобурдар (3)
Мин [Лэкиэс] чахчы бардахпына, сирэйгит быһыыта холлуо эбээт. С. Ефремов Барыбыт да аччыктааммыт сирэйбит быһыыта холунна. СТБК Т. Ср ДТС, тюрк. хора ‘уменьшаться, убывать, худеть’
7 #
холуй диэнтэн бэй. myh. [Түөһэйбит оҕонньор] топпукка холунна. П. Ойуунускай. Кини [Тиитэп] атын киһиэхэ оччо кэрэхсэбилэ суох суолу кэпсээн эрэргэ холунна быһыылаах. Амма Аччыгыйа
8 аат тыл #
Ыҥыыр, ат өрөҕөтүн курдуу баран, дьириминэн тардыллан бааллар, бирээскэлээх уһун быата
Нууччалыы Широкий ремень седла или седёлки, затягиваемый под брюхом лошади, подпруга
Атын холунун тарда турар Охононооско Микиитэ тиийэн оргууй ботугураата. Амма Аччыгыйа Ата даҕаны, холуннара босхо барыар диэри иһэ хам сыстан атырдьах ыйынааҕы иинэ хатан эрэр сөкү оту иҥсэлээхтик хабыалыыр. У. Нуолур Ыҥыырым холуна быстан хаалбытын хаһан бу сылдьаммын оҥостобун? Н. Абыйчанин
Өссө холобурдар (1)
Ср. ДТС холан ‘поясной ремень, подпруга’, тув. колун ‘брюшная седельная подпруга’