Перевод с якутского
таһаар
туохтуур
Нууччалыы вытаскивать; удалять; вынимать
English to pull out, to remove, to take out
Ис хоһооно · 18
1 туохтуур #
Нууччалыы вытаскивать; удалять; вынимать
English to pull out, to remove, to take out
квадракка таһаар возвести в квадратto square
2 туохтуур #
Кими-тугу эмэ иһирдьэттэн таһырдьа эбэтэр кыараҕастан киэҥҥэ баар гын, илт
Нууччалыы Выносить, выводить кого-что-л. откуда-л
Ийэм сууйуллубут ырбаахыны таһааран күрүө маһыгар куурда ыйаата. И. Гоголев Эйигин оптуобустан таһааран кэбиһэргэ сөп. Оптуобус иһигэр айдааны тардаҕын. Амма Аччыгыйа [Сүөкүлэ:] (хостон сыттык таһаарар) Иван Степанович, ыл, ити дьыбааҥҥа сынньана түс. С. Ефремов
Өссө холобурдар (1)
Кини түүн күрүүр кыаҕа суох: түүн таһырдьа таһаарбаттар, аан барыта хатыылаах Н. Павлов
3 туохтуур #
Тугу эмэ туох эмэ иһиттэн хостоо, ороо
Нууччалыы Вынимать, извлекать что-л. откуда-л
Сиэбин хастан-хастан тирии кумааһынньыгын таһаарда. Амма Аччыгыйа [Кэтириис:] (хоонньуттан суулаах таҥаһы таһаарар) Бу кэһиибин ырбаахы таҥаһа аҕаллым. С. Ефремов Үрүҥ бэргэһэлээх киһи сиэбин хастан улахан хамсаны таһааран табах уурунна Т. Сметанин
Өссө холобурдар (5)
Туох эмэ баар, баар буолуохтаах сириттэн, таска быктар. Θ Выставить, высунуть что-л. наружу. [Аҕабыт] кэнниттэн оҕолор тылларын таһаара, сутуруктарынан дугдуруйа хаалаллар. Амма Аччыгыйа Кэнниттэн доҕоро Түргэн [ыт аата] тылын таһааран баран, адьас хаалбакка батыһан иһэрэ
Суорун ОмоллоонБэйэҥ искиттэн, бэйэҕиттэн тугу эмэ таска бычыктат, үтэйэн таска гын. Θ Выпускать, выдавливать что-л. изнутри (напр., слёзы, кровь). Онуоха уола, үгүс саҥата суох, батыйатынан эмээхсини быһа түспүт, тобугун быһа быраҕан, хаан таһаарар. Саха фольк Киһитэ табаҕын буруотун сыыйан таһаара-таһаара, кыыс уурбут суруктарын ааҕа олордо. А. Софронов Киниэхэ кутуллан киирбит үөрүү хараҕын уутун ыган таһаарбыта М. Доҕордуурап
4 туохтуур #
Кими-тугу эмэ алларааттан үөһэ диэки сыҕарыт, үөһээ баар гын
Нууччалыы Перемещать наверх, поднимать кого-что-л
Тииккэ моҕотойу таһааран баран, ону тула сүүрэн-көтөн омуннурабыт. Амма Аччыгыйа Табалаахтар табаларын чэлгиэн хайаҕа таһаараллар, бырдахтан куоталлар. Н. Якутскай Тэлигириэйкэ кэтэн булуустан муус таһааран уһаакка таста Н. Габышев
5 туохтуур #
Сыыһа туттан уҥуох сүһүөхтэринэн холбоһуутун оннун хамсат, халдьы сылдьар гын
Нууччалыы Сместить кости в суставе, вывихнуть
Лиза халтарыйан охтон, илиитин таһаарбыт
6 туохтуур #
Үөс, киин сиртэн кытыы, тыа сиргэ илт, тириэрт
Нууччалыы Доставлять, перемещать кого-что-л. из центра на периферию, из крупного населенного пункта в меньший
Манчаарыны дойдутугар таһаарымаҥ диэн Чоочо суукка көрдөһүү киллэрэ олорбут. МНН. – Хата, Өлүөскээ, эн миигин эрэйдээбэккэ, оҕолорбун кытта сайылыкпар таһааран кулу. Далан [Вера:] Ол, Арамаан, хантан кэргэн кэпсэппитий? [Кэтириис:] Куораттан таһааран иһэр үһү С. Ефремов
7 туохтуур #
Кими эмэ быстах кэмҥэ киирэ сылдьыбыт сириттэн ыыт, босхолоо
Нууччалыы Освободить, выпустить кого-л. (из тюрьмы), выписать (из больницы)
Биһигини сорохпутун хаайыыттан таһааран кэбистилэр. Амма Аччыгыйа Икки хонон баран, санчаастан таһаарбыттара. Т. Сметанин Туллайдаах ол сыттахтарына, "дьыалалара олох да суох эбит" диэн, түрмэттэн таһааран кээспиттэрэ Н. Павлов
8 туохтуур #
Тугу эмэ төрүттээ, саҕалаа
Нууччалыы Начинать, разжигать вражду, быть зачинщиком чего-л.; заводить; запевать. [Мэхээлэйэп:] Улаханнык сыыһан эрэр дьоҥҥут, хардарыта өстөһүүнү таһааран, холкуоһу үрэйэн эрэҕит
Охоноос, ырыата таһаар! Амма Аччыгыйа Бу боппуруоһу хайдах эрэ көннөрүөххэ, кылаабынайа айдааны таһаарымыахха.
Н. ЛугиновТүһүлгэҕэ оонньууну таһааран, Түүҥҥү чуумпуну чугдаардыахпыт! С. Васильев
9 туохтуур #
Туох эмэ саҥаны үөскэт, оҥор
Нууччалыы Произвести, устроить что-л. (напр., аварию), допустить, нанести (ущерб), составить что-л., проложить (напр., дорогу)
Оһолу таһаарбыт, Оҕону дэҥнээбит Буолбаккын дуо, нохоо! С. Данилов Ол сиһи быһа солоон, суол таһаарбыт киһи... Амма Аччыгыйа Бастаан утаа ыарырҕатан, Онтон улам "буһан-хатан", Буукубаттан тыл таһаарар Муудараһын аспытым. Күннүк Уурастыырап
Өссө холобурдар (1)
Урут тэнийэ сылдьыбыт, олохтоох суортары сүтэрэммит, олус да улахан ночооту таһаардыбыт П. Ефремов
10 туохтуур #
Киэҥ эйгэҕэ биллэр, бэчээттээ (кинигэни, хаһыаты)
Нууччалыы Издавать, выпускать (книгу, газету), опубликовывать. [Костя:] Толкуйдаан-толкуйдаан баран, ити туһунан халыҥ кинигэни суруйан таһаардаххына?
"Бойобуой листок" эрэдээктэрэ олоҕо суох матырыйаалы аны таһаарбатыгар эттилэр. М. Доҕордуурап Кинигэ кыһата фольклорга сыһыаннаах ырыалар, кэпсээннэр, таабырыннар хомуурунньуктарын таһаарда Кыым
11 туохтуур #
Олоххо киллэр, норуокка биллэр (уурааҕы, дьаһалы, о. д. а.)
Нууччалыы Обнародовать, издавать (указ, распоряжение, и т. п.)
Ыспыраанньык тойон ыйаах таһаарбыт. Амма Аччыгыйа Оройуон кэмитиэтиттэн үчүгэй салалталаах суруксуту көрдүүргэ уураах таһаардылар.
КүндэУлуустааҕы милииссийэ начаалынньыга -- Петяны тутар туһунан бирикээс таһаарбыт М. Доҕордуурап
12 туохтуур #
Ахсаан түмүгүн бул, суоттаа
Нууччалыы Находить решение, решать (напр., задачу)
Михаил Иванович дуоска таһыгар сис туттан туран суот таһаара олорор устудьуоннары эргиччи көрдө.
Н. ЛугиновКэллэ кэлээт киһибит ахсаан таһаарар идэлэммитэ. Н. Заболоцкай Оҕолоор, мин эһиэхэ хаастар тустарынан садаачата биэриим эрэ, ону эһиги таһаарыҥ! А. Неустроева
13 туохтуур #
Искиттэн дорҕоонно, саҥата иһиллэр гына саҥаран ыһыгын, быктар
Нууччалыы Издать, произвести (звук, слово)
Атын омук биир да тылын кыбытымына Уу сахалыы ыпсаран таһаараллар. С. Данилов Киниэхэ сөптөөх тыл көстүбэккэ иэдэтэр, бэркэ иҥиэттэн-иҥиэттэн биирдиинэн ыган таһаарар.
Н. ЛугиновКиһитэ буоллаҕына, биир тылы таһаарыах буолбатах, күлэн ыгыста турар В. Яковлев
14 туохтуур #
Ким эмэ үлэҕэ, уопсастыбаҕа ылар балаһыанньатын уларыт, дуоһунаһын үрдэт
Нууччалыы Повысить в должности, изменить чей-л. общественный статус
Өндөрөй оҕонньору кулаакка таһаарар буоллаххытына, мин санаабар, ити хараҥа баттал буолуох тустаах.
П. Ойуунускай[Маня:] Эн үчүгэй үлэһитинэн ааҕыллаҕын. Начаалынньык эйигин өссө үрдүк үлэҕэ таһаарар санаалаах, эйигин бэркэ диэн сөбүлүүр. С. Ефремов Бырабылыанньа састаабыттан таһаардылар. А. Фёдоров
Өссө холобурдар (1)
Миигин үлэлээбэккин диэн холкуостан таһаардылар, ол сөп дуо? М. Доҕордуурап
15 туохтуур #
Хайдах эрэ туруктаммыккын (хол., сылайбыккын, ахтыбыккын, о. д. а.) таскар биллэр эбэтэр аһарын
Нууччалыы Проявлять каким-л. образом или подавлять, гасить в себе чувства, выйти из какого-л. состояния
Бырастыы гын. Кырдьык сыыһа гынным. Бэйэм настарыанньам куһаҕанын ити эһигинэн таһаарабын.
Н. Лугинов"Хайыыбытый, сылаабытын таһаара таарыйа, чэйдээн баран барыахха дуу?" – Фёдоров дьонун диэки хайыста. М. Доҕордуурап Кинилэр бу киэһэ ахтылҕаннарын таһаардылар. Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (1)
Ытаабытын таһааран, өрө сыҥсырыйан дириҥник тыынна Т. Сметанин
16 туохтуур #
харыс т. Өлбүт киһини көмп
Нууччалыы Хоронить. [Уйбаан оҕонньор:] Биһиги биир оҕолоохпутун таһааран олоробут, -- онон ол дууһатыгар кытары үҥэ сырыт
Ийэтин сарсын таһаараллар. "Таһаарыы" диэн көмүү. Тоҕо баҕас суоһай, дьулаанай?! Н. Босиков [Айыына:] Эһэбин ханна таһаардыгыт? [Байыл:] Эбэҥ таһыгар сытыардыбыт ХС
17 этии #
Нууччалыы Находить в ком-чём-л. радость бытия, счастье
Этиилэр
Алдьархайтан ас таһаарар көр алдьархай
Эһиги, атыыһыттар, алдьархайтан ас таһаараары суудайаҥҥыт, аскытын-үөлгүтүн үс бүк сыанаҕа туруораҕыт. И. Никифоров
Ас таһаар көр ас III
Оҕобут ас таһаарар, хоноһо кэлээри гыммыт. буруо таһаар көр буруо. Кыстык угун саҕа туруорбах балаҕан оҥостон, бэйэтэ туспа буруо таһааран, ыал буолбута. А. Бэрияк
Күнү таһаар
кимтэн-туохтан эмэ олус дуоһуйууну ыл, онон дьоллон Күннэрбин таһаарар Күндүлүүр далбарыам, Күөх унаар хонууга Күүлэйдии барыахха.
Толя, төрүт да үлэнэн күнүн таһаарар киһи, үлэтигэр аҕыйахтык көстөр. Н. Босиков Бастаан күммүн таһаарбыт, Чыычаах буолан тыкаарбыт, Бэйбэрийэ сүүрээччи – Сашам көрөөт билээччи. Д. Апросимов
Саҥа таһаар
өр саҥарбакка гынан баран оргууйдук, сэниэтэ суохтук саҥар, саҥаран кэл.
Заговорить, подать голос, еле выдавить из себя.
"Аҕабын сиэтилэр", – диэн нэһиилэ иһиттэн саҥа таһаарда. М. Доҕордуурап Балачча өр барбахтаан иһэн кини тохтоон оргууй саҥа таһаарда. П. Филиппов
Өссө холобурдар (1)
"Хайа, тукаам, тоҕо миэхэ наадыйдыҥ?" – оҕонньор кэмниэ-кэнэҕэс саҥа таһаарда.
А. Кривошапкин
Сыл таһаар көр сыл
Буолуннаах икки ынаҕы, биир тиҥэһэни сыл таһааран, хара сиргэ үктэннэрбиттэр. Р. Кулаковскай
Таһыгар таһаарбат (быктарбат) көр тас II
Ийэтиттэн толлон ити санаатын таһыгар таһаарбатаҕа. С. Никифоров
Тыаста таһаар көр тыас
Мааҕын ол Дьуона тыл эрэ буоллун диэн тыас таһааран куолулаабыта эмиэ үөрэх суоҕуттан.
Н. ЛугиновХааска киирэн иһэн биир акаары чыккымай аайы тыаһы таһаарар диэн баар дуо?! Т. Сметанин
Тыынын таһаарар көр тыын
Кыымчаан сылтан ордук кэмҥэ ыар баттык гыммыт санаата чэпчиэр, тыынын таһаарыар диэри күүскэ ытаабыта. Ф. Софронов
Үрүҥэр (ырааһыгар) таһаар көр үрүҥ
Кини хоһоону үрүҥэр таһаарыар диэри элбэхтик, сыралаахтык үлэлиирин сүрдээҕин сөхпүтүм. С. Данилов
18 этии #
Нууччалыы Выделительные органы
Этиилэр
Таһаарар уорган
киһи-сүөһү аһаабыт аһа буһан баран организмтан тахсар сирэ Ланцетник таһаарар уорганнара тиэрбэстээх чиэрбэлэр киэннэрин курдук оҥоһуулаахтар.
ББЕ З. Үөннэр-көйүүрдэр таһаарар уорганнара биир систиэмэ буола ситимнэспэттэр. ББЕ З. Ср др. -тюрк. ташхар ʻудалять, устранять; отправлять, провожатьʼ