Перевод с якутского
хамсаа
туохтуур
Нууччалыы перемещаться
English to move; move
Ис хоһооно · 6
1 туохтуур #
Нууччалыы перемещаться
English to move (change location); move
хамсаама не двигайсяdon't move
2 туохтуур #
Араастык хамсан-имсэн, хамсанан кэл
Нууччалыы Измененять положение тела или его частей, приходить в движение, двигаться, шевелиться
Ытыһынан Вася көхсүн таарыйан баран, дьүккүс гына хамсаата эрэ быһыылаах. Амма Аччыгыйа Маны истибэккэ, киһи кыайан хамсаабат буолуор дылы таһыйан баран, иккис киһиэхэ кэлэр. Эрилик Эристиин Бастакы киһи адьас хамсаабат, Тыынара да соччо иһиллибэт С. Васильев
3 туохтуур #
Күөгэй, холкуҥнаа (от-мас, тыа баһын туһунан)
Нууччалыы Колебаться, колыхаться, качаться (о листве, о кроне деревьев)
Сэмэй тыалтан сэбирдэх Силигирии хамсыыр. Эллэй. Киэҥ, ыраас хонуу кытылыгар хахыйах ойуур хамсыы турар. М. Доҕордуурап Хара тыа хамсаан барда ХС
4 туохтуур #
Эһин (өрүс мууһун туһунан)
Нууччалыы Вскрываться (о реке)
Аны түүн мууспут хамсаарай? Амма Аччыгыйа Бу тугуй, тыал дуу, муус хамсаата дуу? Н. Заболоцкай Өрүс мууһа хамсыахча буолуута кырдьаҕас атыыр сылгы үөрүн-сүүрүгүн быраан аннын диэки көһөрөн барылыы кистээн ааһыаҕа Сэмээр Баһылай
5 туохтуур #
түөлбэ. Айаҥҥа тур, айаннаа, хоҥун
Нууччалыы Двигаться, отправляться в путь
Сарсыарда сырдыан иннинэ тааска тиийэр буоллахха, утуйбакка эрэ, киэһэ хойутуу мантан хамсаатахха табыллар Болот Боотур
6 этии #
Нууччалыы Лишаться душевного равновесия; выбиваться из колеи
Этиилэр
Айаҕа хамсыырын кэтэс көр айах I
Бары бастакы сэкирэтээр айаҕа хамсыырын кэтэспэтиннэр. Софр. Данилов.
Илиитэ хамсаабат көр илии
Миигин бандьыыттар, сүөһү курдук, өлөрөр сирдэригэр үүрэн илдьиэхтэрэ, букатын илиилэрэ хамсаабакка. С. Ефремов
Илиитэ эрэ хамсаатар (хамсыа эрэ кэрэх) көр илии
Илиибит эрэ хамсаатар,
Илгэ быйаҥ дэлэйэр.
Дьуон Дьаҥылы.
Кырааската хамсаабыт көр кырааска
Дьахтар оҕолоноору кырааската хамсаабыт.
Обото көптө (хамсаата) көр көп I
Обото хамсаатаҕына охсуоланар кутуругун хомуна тардан кумуччу туттар. ХС
Отуора хамсаабыт
тулууруттан, холкутуттан тахсыбыт; олох, үлэ үөрүйэх буолбут майгытыттан, тэтимиттэн ыһыллан хаалбыт Иван Иванович дьиэтигэр төннөн баран, бэрт улаханнык отуора хамсаабыта.
Н. Гоголь (тылб.).
Өйө (төбөтө, мэйиитэ) хамсаабыт көр өй
"Өйө хамсаабыт дуу?" – диэн Слепцову кытта быһаарса олорбут үһүс учаастак управляющайа ыйытар. Н. Якутскай – Оо, сорун эбитин! Оо, сорун! Таҥара ыардык да кыраабыт! Аһыммат буоларым оҕобун… Аны бу төбөтө хамсаабыт! П. Тобуруокап
Өссө холобурдар (1)
[Дьаамнаах:] Бу эмээхсин кутталыгар буолан өйө хамсаабыт. С. Ефремов
Сүргэтэ хамсаабыт (ыстаммыт) көр сүргэ
Маннык сүрдээх-кэптээх быһыыттан Маһарах сүргэтэ ыстаммыт, кэлбит суолун устун төттөрү дойдутун диэки көтүтэ турда. Эрилик Эристиин
Сүрэҕэ хамсыыр көр сүрэх I
[Кэтириис:] Кини кэпсээниттэн сүрэҕим хамсаатаҕа үһү. А. Софронов Кинини көрөөт, Сэмэнчик сүрэҕэ хайдах эрэ хамсаан, хаана оонньоон, хараҕа арахпат буолла. Н. Неустроев
Өссө холобурдар (1)
Хааман иһэн, көрө түһээт, Уой, сүрэҕим хамсаата. П. Тобуруокап
Сүһүөҕэ хамсыыр көр сүһүөх
Бэркиһээммин Кэннибинэн чинэрийдим, Сөҕөн сүһүөхтүүн хамсаатым. С. Зверев Сонун тэллэҕэ ибигириириттэн көрдөххө сүһүөҕэ хамсыыра. М. Доҕордуурап
Өссө холобурдар (1)
Хахатаа кымньыытын уунарыгар сүһүөхтэрэ хамсыар диэри долгуйбута. Ойуку.
Уйулҕата көппүт (ыстаммыт, хамсаабыт) көр көт
Чороон үҥкүүтүн толорон Нуоҕалдьыһан киирэргитин Уйулҕам хамсыы, долгуйа Олус даҕаны көһүттүм. С. Данилов Оо, ат барахсан хабараан алдьархайтан уйулҕата хамсыыра олус суоһар, олус ынырык буоллаҕа. С. Никифоров
Уҥуоҕа хамсаата көр уҥуох
Уол киирэр, куттаммыт, уҥуоҕа хамсаабыт. А. Софронов Ньукууһа уҥуоҕа хамсаабыта, дьүһүнэ холлубута олус этэ. Амма Аччыгыйа
Уҥуоҕа хамсыар диэри көр уҥуох
Уол уҥуоҕа хамсыар диэри куттанна.
Үөнэ хамсыыр көр үөн
[Балбаара:] Быыпсай Сүөдэр ымсыытыгар иҥсэрэн үөнэ хамсаан эрэр. С. Ефремов
Хаана (хаана-сиинэ) хамсаата көр хаан I
Адычча уола киһитэ хаана хамсаабытын көрөн, хайдах эрэ, моонньо саннын иһигэр киирэн, уҥуох уҥуоҕа босхо баран, эппитин кэмсиммит курдук туттан, киэр хайыспыта. Н. Якутскай Кыыс Хотун туһунан эттэххэ, манна хаана хамсаабат киһи бэрт аҕыйах. А. Сыромятникова
Өссө холобурдар (1)
[Варвара:] Эн сүрэҕиҥ ыалдьыбат дуо, эн хааныҥ хамсаабат дуо? С. Ефремов
Хамсыы-хамсыы тахсар
олус түргэнник, өлгөмнүк үүнэр (үүнээйини этэргэ).
Всходить, пускать ростки, расти очень быстро и обильно (о растениях).
Уу хонон ааспыт хочолоругар, күн уотун угуттанан, намчы күөх от хамсыы-хамсыы тахсар. ХС Быыкаа өлүү сирбит туомугар ыспыт ньэчимиэммит ардахтар кэннилэриттэн хамсыы-хамсыы тахсыбыта. Н. Заболоцкай
Өссө холобурдар (1)
Адьас көрөн турдаххына, от-мас хамсыы-хамсыы тахсар. КЗА АҮө.
Харыс хамсаама
биир сиргэ өр тур; ханна да барбакка-кэлбэккэ биир сиргэ уһуннук олор, олохсуй.
Долго стоять на одном месте; проживать в одном месте длительное время (букв. не двигаться (не трогаться) с места).
Кыһын харыс сири хамсаабат, таҥас-сап да суох ону сэргэ хотон үлэтэ киниэхэ сырдыгы бэрсибэт. Н. Борисов Ардыгар харыс да хамсаабакка, ис-иһиттэн уоскуйан-нуурайан ууну одуулаан туран хаалара. ЛМ А. ДТС, тюрк. хамша, камша